Trauma

Magda Chmielarska
2 dni temu
2 minut(y) czytania

Zaktualizowano: 1 dzień temu

Kiedy przeszłość nadal wpływa na teraźniejszość

"Nie każda rana jest widoczna. Niektóre pozostają w sposobie, w jaki przeżywamy świat, budujemy relacje i reagujemy na codzienne sytuacje."

Słowo trauma pojawia się dziś bardzo często.

Jednak nie każde trudne wydarzenie jest traumą i nie każda trauma wygląda tak samo.

Dla jednych będzie nią wypadek, przemoc czy nagła utrata bliskiej osoby.

Dla innych – lata życia w ciągłym napięciu, emocjonalnym odrzuceniu lub nieprzewidywalnym środowisku.

Trauma nie jest określana wyłącznie przez to, co się wydarzyło.

Równie ważne jest to, jak zareagował organizm i czy miał możliwość odzyskania poczucia bezpieczeństwa.

Czym jest trauma?

Trauma to doświadczenie, które przekracza możliwości poradzenia sobie w danym momencie.

Układ nerwowy przechodzi w stan alarmowy.

Przyspiesza oddech.

Serce bije szybciej.

Mięśnie napinają się, przygotowując organizm do walki, ucieczki lub znieruchomienia.

To naturalna reakcja.

Problem pojawia się wtedy, gdy organizm pozostaje w takim stanie długo po zakończeniu zagrożenia.

Trauma ma wiele twarzy

Nie istnieje jeden rodzaj traumy.

Trauma jednorazowa

Może być związana z wypadkiem, katastrofą, napaścią lub nagłą utratą bliskiej osoby.

Trauma relacyjna

Rozwija się stopniowo, często w dzieciństwie. Może wynikać z przemocy psychicznej lub fizycznej, zaniedbania emocjonalnego, życia w ciągłym lęku albo braku bezpiecznej więzi z opiekunami.

Trauma złożona (C-PTSD)

Powstaje w wyniku długotrwałych, powtarzających się doświadczeń przeciążających psychicznie. Oprócz objawów stresu pourazowego może wpływać na poczucie własnej wartości, regulację emocji i zdolność do budowania bliskich relacji.

Jak mogą wyglądać objawy?

Trauma nie zawsze wraca w postaci wspomnień.

Może objawiać się jako:

przewlekłe napięcie,
nadmierna czujność,
trudności ze snem,
koszmary senne,
wybuchy złości,
odrętwienie emocjonalne,
problemy z koncentracją,
unikanie określonych miejsc lub sytuacji,
poczucie zagrożenia mimo braku realnego niebezpieczeństwa,
dolegliwości psychosomatyczne.

Niektóre osoby opisują to jako życie „w ciągłej gotowości”.

Trauma a ciało

Układ nerwowy nie odróżnia wspomnienia od rzeczywistego zagrożenia.

Dlatego u części osób pojawiają się:

bóle głowy,
napięcie mięśni,
problemy z układem pokarmowym,
kołatanie serca,
duszność,
przewlekłe zmęczenie.

Nie oznacza to, że objawy są „wymyślone”.

Są rzeczywistą reakcją organizmu.

To właśnie dlatego trauma i psychosomatyka tak często są ze sobą powiązane.

Trauma a inne trudności psychiczne

Trauma może zwiększać ryzyko rozwoju:

depresji,
zaburzeń lękowych,
ataków paniki,
PTSD i złożonego PTSD,
zaburzeń osobowości,
uzależnień,
przewlekłych objawów psychosomatycznych.

U osób z ADHD lub spektrum autyzmu traumatyczne doświadczenia mogą dodatkowo nasilać trudności związane z regulacją emocji i przeciążeniem układu nerwowego.

Nie oznacza to jednak, że każda osoba po traumie rozwinie zaburzenia psychiczne.

Każdy człowiek reaguje inaczej.

Jak może pomóc psychoterapia?

Psychoterapia nie polega na ciągłym wracaniu do bolesnych wspomnień.

Najpierw pomaga odzyskać poczucie bezpieczeństwa.

Dopiero później, we własnym tempie, można przyglądać się doświadczeniom, które nadal wpływają na teraźniejszość.

W terapii psychodynamicznej ważne jest zrozumienie, w jaki sposób przeszłe doświadczenia kształtują obecne emocje, relacje i sposób przeżywania siebie.

To proces, który nie wymazuje przeszłości.

Pozwala jednak sprawić, że przestaje ona kierować teraźniejszością.

Kiedy warto poszukać pomocy?

Jeżeli po trudnym wydarzeniu od wielu tygodni lub miesięcy utrzymują się objawy lęku, napięcia, bezsenności, nawracających wspomnień lub unikania określonych sytuacji, warto skonsultować się z psychologiem lub psychoterapeutą.

Nie trzeba czekać, aż cierpienie stanie się nie do zniesienia.

Na zakończenie...