Zaburzenia lękowe

Caspar David Friedrich, The Chasseur in the Forest, 1814r.

Kiedy lęk przestaje chronić

"Lęk jest naturalną częścią życia. Problem zaczyna się wtedy, gdy pojawia się częściej niż poczucie bezpieczeństwa."

Każdy człowiek doświadcza lęku.

To emocja, która pomaga rozpoznawać zagrożenie i chronić siebie. Dzięki niej zachowujemy ostrożność, przygotowujemy się do trudnych sytuacji i unikamy realnego niebezpieczeństwa.

Czasami jednak lęk zaczyna żyć własnym życiem.

Pojawia się mimo braku zagrożenia.

Towarzyszy codziennym czynnościom.

Nie pozwala odpocząć.

Wpływa na relacje, pracę i zwykłe decyzje.

Wtedy przestaje pełnić funkcję ochronną.

Zaczyna ograniczać życie.

Czym są zaburzenia lękowe?

Zaburzenia lękowe należą do najczęściej występujących problemów zdrowia psychicznego.

Mogą pojawić się w każdym wieku i mieć różny przebieg.

Nie oznaczają słabości ani braku odporności psychicznej.

Są wynikiem złożonego działania czynników biologicznych, psychologicznych i środowiskowych.

U części osób rozwijają się po trudnych wydarzeniach życiowych.

U innych pojawiają się stopniowo, bez jednej wyraźnej przyczyny.

Jak mogą wyglądać objawy?

Lęk nie zawsze przypomina strach.

Może objawiać się jako:

• ciągłe napięcie,

• uczucie niepokoju,

• kołatanie serca,

• duszność,

• zawroty głowy,

• napięcie mięśni,

• problemy żołądkowo-jelitowe,

• trudności z koncentracją,

• bezsenność,

• przewlekłe zamartwianie się.

  
  

U niektórych osób dominują objawy psychiczne.

U innych przede wszystkim objawy fizyczne.

Obie sytuacje są częste.

Najczęstsze rodzaje zaburzeń lękowych

Uogólnione zaburzenie lękowe (GAD)

Lęk dotyczy wielu obszarów życia jednocześnie. Towarzyszy codziennym obowiązkom, przyszłości, zdrowiu czy bliskim. Zamartwianie się staje się trudne do zatrzymania.

Ataki paniki

To nagłe epizody bardzo silnego lęku z objawami takimi jak kołatanie serca, duszność, drżenie, zawroty głowy czy uczucie utraty kontroli. Choć są bardzo nieprzyjemne, same w sobie nie oznaczają zagrożenia życia.

Agorafobia

Nie dotyczy wyłącznie lęku przed otwartą przestrzenią. Częściej wiąże się z obawą przed miejscami, z których trudno byłoby szybko wyjść lub uzyskać pomoc w razie napadu paniki.

Fobia społeczna

Silny lęk przed oceną, krytyką lub ośmieszeniem sprawia, że spotkania z innymi ludźmi stają się źródłem dużego napięcia.

Fobie swoiste

Lęk dotyczy konkretnych sytuacji lub obiektów, takich jak wysokość, latanie samolotem, krew, zastrzyki czy niektóre zwierzęta.

Skąd bierze się lęk?

Nie ma jednej odpowiedzi.

Na rozwój zaburzeń lękowych wpływają między innymi:

• predyspozycje biologiczne,

• temperament,

• przewlekły stres,

• doświadczenia traumy,

• utrata poczucia bezpieczeństwa,

• trudne doświadczenia z dzieciństwa,

• długotrwałe przeciążenie.

  
  

U części osób lęk współwystępuje z depresją, ADHD, OCD, DDA, DDD, spektrum autyzmu lub pojawia się jako następstwo doświadczeń traumatycznych.

Dlatego tak ważne jest spojrzenie na całość historii życia, a nie tylko na pojedynczy objaw.

Czy to na pewno zaburzenie lękowe?

Nie każdy lęk oznacza zaburzenie.

Przed ważnym egzaminem, rozmową kwalifikacyjną czy operacją napięcie jest naturalną reakcją organizmu.

Warto skonsultować się ze specjalistą wtedy, gdy lęk utrzymuje się przez dłuższy czas, pojawia się bez wyraźnej przyczyny lub zaczyna ograniczać codzienne funkcjonowanie.

Jak wygląda leczenie?

Zaburzenia lękowe należą do problemów, które można skutecznie leczyć.

Pomoc może obejmować:

• psychoterapię,

• konsultację psychiatryczną,

• leczenie farmakologiczne, jeśli jest potrzebne,

• naukę rozpoznawania i regulowania emocji.

Dobór leczenia zawsze zależy od rodzaju objawów i indywidualnej sytuacji pacjenta.

Jak może pomóc psychoterapia?

Psychoterapia nie polega na „wyłączeniu” lęku.

Pomaga zrozumieć, dlaczego układ nerwowy pozostaje w stanie ciągłej gotowości.

Pozwala przyjrzeć się doświadczeniom, emocjom i sposobom radzenia sobie z napięciem.

Dla wielu osób jest to proces stopniowego odzyskiwania poczucia bezpieczeństwa – najpierw w relacji terapeutycznej, a z czasem również w codziennym życiu.

Kiedy warto zgłosić się po pomoc?

Jeżeli lęk utrudnia pracę, relacje, sen lub codzienne funkcjonowanie, nie warto czekać, aż minie sam.

Im wcześniej rozpocznie się odpowiednie leczenie, tym większa szansa na poprawę jakości życia.

Na zakończenie...

Lęk nie jest Twoim przeciwnikiem.

Najczęściej jest sygnałem, że organizm od dłuższego czasu próbuje Cię chronić.

Psychoterapia pomaga sprawić, że ten sygnał staje się znowu proporcjonalny do rzeczywistości.

Bo prawdziwe poczucie bezpieczeństwa nie polega na tym, że zagrożenia nigdy się nie pojawią. Polega na tym, że coraz bardziej wierzysz, iż będziesz potrafił sobie z nimi poradzić.